Akdamar Kilisesi

künye
Proje Ofisi
EkipMimar Manuel
KonumVan, Türkiye
TürKültür, Kilise
Yıl915921
Alan
ÖdülDünya Mirası Adayı
AçıklamaAhtamar Adası’nın güneydoğusunda yer alan Holy Cross (Kutsal Haç) Kilisesi, 908 tarihinde çeşitli yapı bölümlerinden oluşan kilisenin ana yapısı Vaspurakan Kralı olan I. Hacik Gagik Ardzruni tarafından 915-921 tarihleri arasında mimar Manuel’e bir saray kompleksinin kilisesi olarak yaptırılmıştır. Ardzruni Sülalesi’nin tarihini anlatan Thomas Ardzruni yazdığı eserinde, Gakik’in Ahtamar Adası’nda tasarımını bizzat kendisinin yaptığı ve inşaat sırasında nezaret ettiği saray, kilise ve surların beş yıl gibi kısa bir sürede bitirildiğini ayrıntılı bir şekilde bildirmektedir.

Vaspurakan Krallığı Bizans İmparatoru II. Basil tarafından 1021-1022 yılında ortadan kaldırılmış ve son kral Senekerim 40.000 Ermeni ile birlikte Sivas kısmen de Kayseri civarına göç ettirilmiştir. Vaspurakan Krallığı’nın ilhak edilmesiyle birlikte (12 kale, 4400 köy, 115 manastır) Ahtamar Adası’ndaki Kutsal Haç Kilisesi bir saray kilisesi olmaktan çıkmış ve manastıra dönüştürülmüştür.

1021 yılında Vaspurakan Krallığı ortadan kalkınca 1113 yılında ana yapıya çeşitli bölümler ilave edilerek bu tarihten 1895 yılına kadar bölgedeki Ermeni Patrikliğinin merkezi haline gelmiştir. 12. Yüzyıl sonlarında yapıya birkaç yeni yapı bölümü eklenerek bir yapı kompleksi haline gelmiştir. 16. Yüzyıldan sonra sivil yerleşimin bulunmadığı adada, Kutsal Haça adanmış bir Ermeni manastırı varlığını sürdürmüştür. 19. Yüzyılın sonlarına kadar üç yüz civarında keşişin ikamet ettiği manastır, 1895 ve 1915 olaylarından sonra terk edilmiştir. 1918’de ada terk edilince manastır yapıların tümü yıkılmış, kilise ve diğer yapı bölümler ise harap olmuştur.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın tarafından 2005 yılında restorasyon çalışmaları başlayarak Ahtamar Kilisesi ana yapısı, kilisenin batısında yer alan jamatun bölümü, güneydoğusu ve kuzeydoğusunda yer alan şapellerin restorasyon çalışmaları tamamlanmıştır. Kilisenin hemen güneyinde yer alan ana mekânı tamamlayıcı bölümlerini ortaya çıkartmak amacıyla bilimsel kazı çalışmaları ise 24.03.2006-25.08.2006 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Yapılan kazı çalışmaları yaklaşık 3.435 m2’lik bir alanı kapsamaktadır. Kazılarda kilisenin güneyinde yer alan avlu çevresine sıralanmış hücre odaları bölümü, servis bölümü, sarnıç ve ruhban okulu bölümü ortaya çıkartılmıştır.
FotoğrafHazan Mimarlık, https://www.akdamarkilisesi.gov.tr/
KaynakHazan Mimarlık, https://www.akdamarkilisesi.gov.tr/